Home

Media spelen ondergeschikte rol bij ontstaan van issues
Onderzoek naar ontstaan van maatschappelijk controversiële kwesties

De moord op Fortuyn en Van Gogh, onthullingen over kindermisbruik in de katholieke kerk, New York 9/11. Voorbeelden van onverwachte gebeurtenissen met grote gevolgen. Maatschappelijke problemen kunnen zo uitgroeien tot een issue, waardoor blokkades voor politieke agendering wegvallen en de uitvoering van beleid uiteindelijk mogelijk wordt. Gerard Bartels verklaart in zijn proefschrift hoe issues ontstaan, waarom sommige gebeurtenissen zo’n enorme impact op de samenleving kunnen hebben en welke psychologische en sociale mechanismen daarin een rol spelen. Bartels introduceert een model waarmee voorspeld kan worden welk maatschappelijke probleem een issue kan worden, mits zich een onverwachte gebeurtenis zal voordoen.

Andere voorbeelden van onverwachte gebeurtenissen die uitgroeiden tot een heus issue zijn de groepsverkrachting van een Indiase studente of de zelfmoord van een Tunesische fruitverkoper, die het startsein vormde voor de Arabische Lente. Issues zijn maatschappelijke thema’s/problemen die gedurende een wat langere tijd het gesprek van de dag zijn en een controversiële kwestie vormen. Denk aan minderheden, werkloosheid, gezondheidszorg, milieuprobleem, veiligheid. Issues moeten worden onderscheiden van mediahypes, aldus Gerard Bartels, die op 11 december 2013 promoveerde aan Tilburg University.

Eventsetting
Bartels introduceerde de term eventsetting: de psychologische en maatschappelijke impact van een onverwachte gebeurtenis en de gevolgen daarvan voor individu en samenleving, waarbij een kleine oorzaak enorme gevolgen kan hebben. Eventsetting wordt gezien als oorzaak en agendasetting als het gevolg van issues. Agendasetting door de pers wordt niet langer als een oorzaak van issues aangemerkt. Media spelen een relatief ondergeschikte rol spelen in het ontstaan van issues, zo blijkt uit zijn onderzoek. De media reageren vaak pas achteraf op het ontstaan van een issue, als de publieke opinie een issue al lang en breed geadopteerd heeft.

IsA Model
Issues kunnen maatschappelijke veranderingen in gang zetten en grote invloed hebben op de publieke opinie. Ze kunnen leiden tot politieke crises of zelfs revoluties, maar normaal gesproken leiden ze tot de politieke agendering van maatschappelijke problemen. Voordat een maatschappelijk probleem echter een issue kan worden, moet er:

1.          binnen een samenleving voldoende probleembesef aanwezig zijn m.b.t. een specifiek probleem;
2.          een onverwachte gebeurtenis hebben plaatsgevonden in relatie tot het probleem;
3.          voldoende massa zijn om een maatschappelijk probleem momentum te geven.

Op deze drie pijlers bouwde Bartels het Issues Activation model (IsA model). Dit model kan voorspellen welke maatschappelijke problemen een issue zouden kunnen worden, mits een onverwachte gebeurtenis zal optreden. Wanneer een probleem een issue is ontstaan er voor de politiek betere kansen om beleid uit te voeren en geaccepteerd te krijgen. Een minister wiens onderwerp zich in een opgaande fase van de Issues Activation Cycle bevindt, heeft het tij mee en zal vaak de geschiedenis ingaan als een bewindsman die iets voor elkaar kon krijgen. Een opgaande fase in de Issues Attention Cycle duurt ongeveer vier jaar en de Issues Activation Cycle in zijn geheel ongeveer 10 jaar.

Gerard Bartels (1947, Dordrecht) studeerde Sociologie in Leiden. Hij werkte o.a. als onderzoekscoördinator bij het ministerie van VROM. Niet eerder werd een zo diepgaand onderzoek naar het ontstaan van issues uitgevoerd. Dit proefschrift is een nieuwe en belangrijke bijdrage aan de wetenschappelijke literatuur over issues.